امنیت ملی قربانی تعلل وزیر ارتباطات در راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات شده است و آقای وزیر باید پاسخگوی خساراتی که در حوادث اخیر به دلیل غفلت از ین موضوع متوجه کسب و کارهای اینترنتی شد، باشد.

فناوری اطلاعات امروزه در حال دگرگون کردن زندگی‌ها و حی طرز تفکر مردم سراسر جهان است و این دگرگونی‌ها ما را به عصر جدیدی به نام عصر اطلاعات پیوند زده است.

ماهیت اینترنت و محیط امنیتی و راهبردی متأثر از آن، به‌گونه‌ای است که در کنار فرصت‌های فراوان، قابلیت ایجاد تهدید و ناامنی داشته، الزام‌های خاص خود را در حوزه امنیت ملی طلب می‌کند.

به دلیل آسیب‌های فراوانی که در برابر انواع سوءاستفاده‌های مجرمانه و منحرفانه دارد، دغدغه‌های جدی را نیز برانگیخته است و به سادگی نمی‌توان در برابر فرصت های بی شمار تهدیدهای آن چشم پوشی کرد.

اقدام‌‌های مخل امنیت و برانداز گروه‌های مسلح و غیرمسلح، گسترش نابه‌سامانی اجتماعی مواد مخدر، فساد اخلاقی و…، شکاف بین اقلیت قومی و مذهبی، اقدامات تروریستی و خرابکاری، جاسوسی اینترنتی و… از جمله تهدیدهای امنیتی است که ممکن است اینترنت در آنها تاثیر داشته باشد.

با این همه ضرورت برای کنترل فضای مجازی در بند الف ماده ۴۶ قانون برنامه پنجم توسعه کشور وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف شده است نسبت به ایجاد و توسعه شبکه ملی اطلاعات و مراکز داده داخلی امن و پایدار با پهنای باند مناسب با رعایت موازین شرعی و امنیتی کشور مناسب اقدام کند، اما تاکنون این امر صورت نگرفته است. حتی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در اظهارات اخیرش نشان داد که اعتقادی به اینترنت ملی ندارد و در حوادث اخیری که در کشور رخ داد ضرورت ایجاد شبکه ملی اطلاعات به وضوح احساس شد.

تاریخچه شبکه ملی اطلاعات در کشور

در اواخر سال ۱۳۸۴ بحث شبکه ملی اینترنت در کشور مطرح و مهمترین دلیل پیاده‌سازی این شبکه درآن سال کاهش وابستگی به شبکه جهانی اینترنت اعلام شد. در اسفند سال ۱۳۸۴ بر اساس تصمیم هیئت دولت مقرر شد شبکه ملی اطلاعات طی ۳ سال به بهره برداری برسد و طراحی های کلی شبکه نیز انجام شود.

در سال ۱۳۸۵ قرار شد پروژه اینترنت ملی در مرکز تحقیقات مخابرات ایران انجام شود. در سال ۱۳۸۶ نیز همین موضوع تکرار شد و این بار برنامه های عملیاتی راه اندازی و بهره برداری اینترنت ملی در سالهای ۸۶ تا ۸۸ در هیات وزیران تصویب شد.

با توجه به الزامات سند چشم انداز بیست ساله در سال ۱۳۸۹ موضوع شبکه ملی اینترنت با نام جدید شبکه ملی اطلاعات به صورت جدی تر مطرح شد به طوری که کلیات موضوع در ماده ۴۶ برنامه پنجم توسعه مطرح شد.

ماموریت شبکه ملی اطلاعات

ایجاد زیرساخت مناسب توسط دولت برای انجام وظایف حاکمیتی و شکستن انحصار همزمان با کاهش تصدی‌گری دولت در عرصه های غیرضروری فناوری اطلاعات، بهره برداری حداکثری از توان بخش خصوصی از طریق ایجاد فضای رقابتی عادلانه، ایجاد بستر ارتباطی امن و پیشرفته برای توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات در کشور، ایجاد بسترهای لازم جهت اطلاع رسانی و خدمت رسانی بهینه الکترونیکی به مردم، ایجاد بستر لازم برای نگهداری و انتقال اطلاعات و خدمات ملی در داخل کشور، ایجاد زمینه‌ای لازم برای تبدیل ایران به عنوان هاب و ترانزیت ترافیک منطقه و صرفه‌جویی و کاهش هزینه‌های ارتباط با اینترنت از ماموریت‌های شبکه ملی اطلاعات است.

ضرورت توسعه اینترنت ملی

مهدی معتمدی، معاون فضای مجازی سازمان صداوسیمای مرکز بوشهر در گفتگو با خبرنگار مرصادنیوز اظهار داشت: امروزه در فضایی عظیم و عجیب و غریب با حجم عظیمی از اطلاعات زندگی می کنیم که به منظور مدیریت محتوا نیاز به یک راهنما احساس می شود تا مخاطب گمراه نشود.

وی افزود: این احساس نیاز مخصوصا زمانی که در ابعاد مختلف مخاطبین از سواد رسانه ای برخورد نیستند بیشتر دیده می شود، بنابراین باید به سواد رسانه مجهز شویم.

این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: البته همه مخاطبین به سواد رسانه ای مجهز نیستند و از آنجا که این روند به آرامی رخ می دهد ممکن است در این میان آسیبهایی هم ایجاد شود.

معتمدی گفت: برای مخاطبینی که امکان افزایش سواد رسانه ای وجود ندارد نمی توان فضا را محدود کرد زیرا محدود کردن فضا باعث افزایش اشتهای مخاطبین شده و این کارساز نخواهد بود، بلکه راهکار جایگزین توسعه اینترنت ملی است که کشورهای چین و کره جنوبی نیز به این سمت حرکت کرده اند.

وی افزود: در فضای اینترنت ملی اطلاعات پالایش می‌شود بنابراین با تفکیک اطلاعات درست از غلط، فضا امن خواهد شد. کارشناسان این حوزه نیز معتقدند اینترنت ملی سبب کاهش هزینه ها و امنیت در دسترسی به اطلاعات می شود.

معاون فضای مجازی سازمان صداوسیمای مرکز بوشهر با تاکید بر اینکه با استفاده از اینترنت ملی دسترسی به اطلاعات از راه های ایمن انجام می شود، گفت: در فضای اینترنت ملی امکان جستجوی اطلاعات در مسیری کوتاه و ارزان میسر خواهد شد و این از بعد فرهنگی نیز می‌تواند راهگشا باشد.

معتمدی خاطرنشان کرد: قرار بود شبکه ملی اینترنت تا سال ۹۵ اجرایی شود اما هنوز به مرحله بهره‌برداری نرسیده در حالی که آزاد بودن دامنه دات آی آر در اغتشاشات اخیر سبب سوءاستفاده افراد سودجو شد.

وی درباره عدم مقابله دستگاه‌های مختلف برای نابسامانی‌های فضای مجازی، عنوان کرد: عزم عمومی از سوی این دستگاه‌ها برای انجام مقابله وجود ندارد و نمی توان پذیرفت بسیای از سازمان های مذکور از آنچه که در فضای مجازی رخ می دهد و اقداماتی که ضروری است، مطلع نیستند.

این استاد دانشگاه با تاکید بر اینکه همگان از آسیب‌های فضای مجازی که منشا بسیاری از اغتشاشات و آشوب‌ها است مطلع هستند، افزود: عدم هماهنگی بین سازمان‌ها و نبود عزم عمومی و جدی برای کنترل فضای مجازی به وفور به چشم می خورد.

معتمدی بیان کرد: بسیای از حضراتی که در سازمان‌های مختلف مسئولیت دارند به صراحت عنوان می کنند که اعتقادی به استفاده از اینترنت ملی ندارند و حتی آن را نوعی محدودیت می بینند.

وی عنوان کرد: در حالی که در شورایعالی فضای مجازی به این نتیجه رسیده‌اند که فضای مجازی چگونه باید مدیریت شود و این موضوع در برنامه پنجم هم تعریف شده اما چون عزم ملی برای اجرا وجود نداشته و دغدغه مندی در این زمینه نبوده به مرحله اجرا نرسیده است با اینکه هزاران میلیارد تومان در این زمینه هزینه شده است.

معاون فضای مجازی سازمان صداوسیمای مرکز بوشهر خاطرنشان کرد: هنوز حضرات به این قضیه نرسیدند و اینترنت ملی را نپذیرفته‌اند به همین دلیل است تا حرکتی در کشور شکل می‌گیرد به راحتی همدیگر را پیدا و سازماندهی می‌کنند و از این فضا به نفع خود استفاده می کنند و در انتها نیز منجر به قطعی اینترنت می شود.

معتمدی گفت: قطعی اینترنت به واسطه اینکه نمی توانند فضا را کنترل کنند و فضای امنی را برای مخاطب ایرانی که در اینترنت مشغول کسب و کار است، ایجاد کند سبب ضرر مالی سازمان های دولتی و خصوصی می شود.

وی درباره تصمیم یکباره دولت در افزایش قیمت بنزین بدون اعلام قبلی، عنوان کرد: از دید ارتباطی، اصل اول برای پیاده سازی طرحی در جامعه متقاعد سازی است بنابراین برای اینکه پیام خود را به مخاطب برسانیم متقاعد ساختن مخاطب نسبت به پیام تولیدی ضرورت دارد.

معاون فضای مجازی سازمان صداوسیمای مرکز بوشهر گفت: تا زمانی که مخاطب متقاعد نشود پذیرش برای او سخت است با این حال دولتمردان معتقد به شوک درمانی بوده اند تا در نهایت مخاطب پس از مدتی مجبور به پذیرش  شود.

معتمدی افزود: دو تن از سران قوا معتقد بودند اگر این قضیه اطلاع رسانی به مردم زودتر رخ می‌داد و متقاعد سازی شکل می گرفت حوادث اخیر رخ نمی داد.

وی خاطرنشان کرد: به دنبال عدم مدیریت این فضا ایجاد شد در حالی که اگر از قبل فضا برای مخاطب آماده می شد و به واسطه کارشناسان تبیین می شد تخلیه روانی صورت می گرفت اما این اتفاق رخ نداد و کج سلیقگی و بی تدبیری سبب رقم زدن حوادثی تلخ شد.

در حوادث اخیر هم به دلیل قطعی اینترنت -تصمیم شورای امنیت – خسارات سنگینی به کسب و کارهای اینترنتی وارد شد که وزارت ارتباطات باید در این زمینه پاسخگو باشد.