اینترنت با مغز ما چه می کند؟
اینترنت با مغز ما چه می کند؟

تأثیر فرهنگ و جامعه اینترنت را در مغز، تمرکز ، تفکر و حافظه ما را نشان می دهد زیرا فضای اینترنت و محیط شبکه های اجتماعی تمرکز عمیق را تحریک نمی کنند، اما تفکر سطحی و تمرکز کوتاه بر بسیاری از رفتار و گفتار را تشویق و پاداش صوری می دهند.

تا پیش از این وقتی، حکیمی؛ حکمتی می گفت: همه خاموش و سراپا گوش بودند و به آن جان هوش فرا می دادند و در جایی دیگر در بازتاب آن، علماء ، عقلاء، صلحاء و صاحبان فکر تحلیل و تفسیر می کردند اما اکنون گاهی”خامی نوخواسته”در شبکه ی اجتماعی از سرِ سرگرمی و سرگشتگی، محتوایی بازنشری را انعکاس داده یا منتشر می کند که صدها حکیم برای اصلاح آن موضوع می بایست ضجه بزنند تا تفهیم تبرئه برای موضوعی شود جان مطلب اینکه در اندیشه‌ی مراد و حکماء ؛حکمت و تجاربی نهفته که در گذرِ زمان آموخته و اندوخته تا برای مریدان و شاگردان فرصتی میّسر کند که به کلام صائب و رای صوابش اقتدا و تاسی کنند. به هر حال اگر از شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های دیداری کمی این طرف‌تر به رسانه‌های نوشتاری نظری بیاندازیم، این منبع فرهنگی دیر زمانی نیست که جایگاهش کم رنگ شده و در می‌یابیم که علت آشکار آن چیست؟گرچه منبع اصیل همانست که در ارسال پیام همیشه می توان به آن تکیه کرد و پشیمان نشد

اما پس از مقدمه کتاب”سطحی ها” از “نیکلاس  کارر” را بخوانید تا بدانید اینکه اینترنت چگونه روی ما تأثیر می گذارد

نویسنده ی کتاب اصطلاح”سطحی ها و قشری نگری” را در مقابل عمیق نبودن و زود باوری و تاثیر پذیری سریع بکار برده است”نیکلاس کارر” بعنوان نویسنده کتاب اینگونه مقدمه چینی می کند “آیا Google ما را  تبدیل به یک احمق می کند؟” [۱]  او با توصیف اینکه چگونه قبلاً می توانست ساعت ها برای مرور یک کتاب بنشیند و در جزئیات و مضامین آن غرق شود اما اکنون احساس پریشانی کرده و تمرکز خود را از دست داده است و گلایه ی خود را اینگونه آغاز می کند: من هم می توانم اکنون آن را حس کنم که با گذشت سالها احساس نگران کننده ای دارم که شخص یا چیزی، مغز من را دستکاری می کند و در قالبی ناخواسته شکل دهنده اتصالات عصبی و برنامه ریزی مجدد حافظه ام است. ذهن من از بین نرفته، بلکه تغییر کرده است .زیرا من مثل گذشته نمی توانم فکر نمی کنم.

اکنون این موضوع بعنوان یک پدیده بسیار گسترده قابل مشاهده است. ممکن است متوجه شوید که برخی از افراد می توانند برای مدت طولانی آرام بنشینند تا یک کتاب را بی سر و صدا بخوانند در حالی که بسیاری با آن وضعیت مشکل دارند و تمرکز خود را بعد از خواندن چند صفحه برای بازبینی تلفن همراه های خود از دست می دهند، چرا مثلاً نشستن و تفکر عمیق درباره یک کتاب برای ما دشوار است؟ این همان چیزی است که “کارر “سعی دارد در کتابش یعنی سطحی ها”چگونه اینترنت مغز ما را تغییر می دهد”به آن پاسخ دهد.

اطلاعات و داده هایی به پهنای یک “میل”و عمق یک اینچ

“کارر” در کتاب سطحی ها تأثیر فرهنگ و جامعه اینترنت را در مغز، تمرکز ، تفکر و حافظه ما را نشان می دهد زیرا فضای اینترنت و  محیط شبکه های اجتماعی تمرکز عمیق را تحریک نمی کنند، اما تفکر سطحی و تمرکز کوتاه بر بسیاری از رفتار و گفتار را تشویق و پاداش صوری می دهند. به دلیل مقدار اطلاعات جدید پست های تلگرام ، فیس بوک، توییتر، تصاویر ، پیام ها و پیام های واتساپ که پی در پی در حال دریافت آن ها هستیم، به طور ناخود آگاه ترجیح می دهیم بیشترین این موارد و به روز رسانی ها را با هزینه شخصی و تمرکز طولانی تنها با یک بخشی اطلاعات جزیی بدست آوریم. به تعداد بازنشرها، توییت ها ، پیام ها و عکس هایی که اخیراً دیده اید فکر کنید و ببینید  چقدر زمان در هر بار گذراندید و ماحصل آن چه بوده است؟

کارر ایده اصلی خود را بر روی مفهوم انعطاف‌پذیری عصبی”نوروپلاستیسیته” بنا می کند، بدین معنی که اتصالات مغزی توانایی بازسازی با توجه به چگونگی کاربرد و یا غفلت از آن بوسیله ی شخص را دارند. نیکولاس در کتاب خود کار چندین مقاله ی تخصصی را مرور می کند تا آشکار کند ارتباطات نرم مغز چگونه است و چگونه مغز بهنگام یادگیری مهارت یا دستیابی به یک عادت جدید از درون تغییر می کند.

کارر در ابتدای کتاب خود تاریخچه خواندن و نحوه تکامل آن را با گذشت زمان نشان می دهد و می نویسد: خواندن معمولاً ذاتی نیست (مثل صحبت کردن) بلکه بطور اکتسابی به دست آمده است. به عنوان مثال نسخ خطی   باستانی بدون فاصله بین کلمات نوشته شده است(شما برای لحظه ای واقعاً خاموش و متوقف نمی شوید) بنابراین مردم نیاز داشتند که با صدای بلند بخوانند تا بتوانند کلمات را رمزگشایی کنند.خواندن خاموش معمولاً جدید است.

او توضیح می دهد که چگونه هر تحول در انتقال و ضبط دانش بر مغز و اتصالات آن تأثیر دارد در واقع این بحث مداوم بین”پیشگامان فناوری” و کسانی که نسبت به آنها نگران هستند خواندن مثل صحبت کردن اکتسابی است و بستگی به حافظه ی فرد دارد. رابرت برتون پس از اختراع چاپ با عنوان “هرج و مرج کتاب خلاق” ناشی از آن اختراع شکایت کرد. البته ناگفته نماند که تأثیرات رادیو و تلویزیون نیز به آن کمک کرد که به عقیده بسیاری اینها کودکان  فراوانی را از لذت خواندن محروم کرده است.

تبلیغات بر این اساس در ایستگاه ها و مواضع مختلف ،این نویسنده متخصص فن آوری توضیح می دهد که چگونه مغز خود را با شرایط  پیش رو سازگار می کند و وسایلی که با توجه به اصل انعطاف پذیری عصبی در ارتباط است. با هر تغییر تکنولوژی در این عصر، فرهنگ غالب در حال تغییر و تغییر شیوه های جهانبینی می شود بعد از ظهور کامپیوتر مغز برای مثال تنها به یک کامپیوتر تاثیر پذیر خشک و بی روح تبدیل شد.

نویسنده با تاکید بر بخش شرور این جریان توجه ما را جلب می کند استفاده بیش از حد از اینترنت و سایتهای آن مغز را با خواندن سریع مطالب و دریافت سطح اطلاعات تطبیق می دهد بازگشت به خواندن کتاب یا انجام کار نیاز به تمرکز عمیق برای یک دوره طولانی تر و غیره دارد.

 ما عادات خود را می سازیم و سپس آن عادات ما را می سازند. ما باید در اینجا بایستیم و سؤالی پارادوکسیکال (عارضی) بپرسیم آیا نسل تمام انسانها سطحی و بی فرهنگ از ظهور اینترنت پدید آمده اند؟ علیرغم اینکه وسایل و تکنیک هایی که ما از آنها استفاده می کنیم پیوندها و فرآیندهای مغز را تحت تأثیر قرار داده و تغییر می دهد وجود افراد سطحی و فرهنگی آزاد در هر جامعه امری واقعی است که در طی قرون و زمان، شاعران و خردمندان از حضور سطحی و برداشت قشری ناپسند شکایت می کنند. که امروز دراین پدیده ظاهرشده است [۲] اما نباید همه را در تکامل ارتباطات سرزنش کنیم. خود نویسنده اذعان می کند که رسانه های جدید از مزایای بسیاری برخوردار هستند، اما می خواهد بسیاری از عوارض جانبی آن را که جدی می بیند برجسته کرده و هشدار دهد تا عمیق تر و سازنده تر با آن برخورد وتعامل داشته باشیم و ما آن ها را حرکت دهیم و نه بالعکس
کل این کتاب براساس ایده  قالب”عادت” نوشته شده است. دانستن اینکه چگونه اینترنت شما را کنترل می کند و چگونه سایتهای مختلف سعی می کنند  شما را مدیریت کنند مهم است که بدانید چگونه از کنترل آن خارج شوید. گذرواژه در اینجا “خوانایی” است. هرچه زودتر به نشستن و تمرکز عمیق بپردازید (مثلاً برای خواندن کتاب یا انجام مشاغل خانگی) بیشتر می توانید ذهن خود را بصورت مفید و موثر کنترل و مدیریت کنید.
اگر واقعاً می خواهید به مطالعه ی کتاب برگردید می دانید مهمترین قدم ساختن صنعت “خوانایی” است و خواندن معمولاً مانند هر عادت دیگر از نظر عملی قوی و نیاز به ایجاد آمادگی و حس خود جوش است. می توانید به عنوان مثال برای خواندن رمان هایی را که دوست دارید شروع کنید و خود را مجبور کنید که برای شروع ۱۰ دقیقه در نظر گرفته و سپس زمان را به ۲۰ دقیقه ، نیم ساعت و غیره افزایش دهید. خواندن کتاب اینترنتی با فرمت pdf بدون ضرر نیست اگر واقعاً می خواهید به خواندن زنده یک کتاب برگردید می دانید مهمترین قدم ساختن صنعت “خوانایی” است و اگر می خواهید کتابی را از طریق تلفن یا رایانه خود با تمرکز بخوانید حتماً اینترنت را قطع کنید تا اینکه تمام شود تا دچار سردرگمی نشوید. نیست اگر می خواهید کتابی را از طریق تلفن یا رایانه خود با تمرکز بخوانید حتماً اینترنت را قطع کنید تا اینکه تمام شود و دچار سردرگمی نشوید.

عبدالمجید اورا

منبع :

The Shallows: What the Internet Is Doing to Our Brains 

[۱] Is Google making us Stupid?
[۲] The Dumbest Generation? Don’t be Dumb
[۳] Schedules of Reinforcement, Maxim Sytch
[۴] Kill News Feed